Zou een doelstelling als ‘met een maximale uitkomst voor de klant en een minimale kost voor onze organisatie elk echt probleem dat klanten hebben oplossen’ meer motivatie kunnen opwekken? Zou dit het belang van de eigen taak binnen de organisatie beter duidelijk maken? Zou dit de betrokkenheid vergroten?
Maar… (weeral dat woord), maar dan moet je mensen het veld insturen zonder landkaart, zonder procesbeschrijving of handleiding… Dan moet je de mensen die je betaalt vertrouwen, en ze de vrijheid geven hun eigen creativiteit en inzichten te gebruiken. En daar hebben we angst voor. Dat is immers niet binair controleerbaar en beheersbaar.
Voor velen is het misschien tijd om hun doelstellingen en de doelstellingen die ze aan anderen geven eens opnieuw te bekijken. In het binaire denken is er immers een harde wetmatigheid; elke taak die je kan opdelen in kleine stappen en kan vastleggen in duidelijke processen, kan ook gedaan worden door een computer, een robot, of geoutsourced worden naar lage loon landen.
In het binaire denken is arbeid immers een grondstof, die je aan de laagst mogelijke – maar nog net toereikende – kwaliteit moet inkopen tegen de laagst mogelijke prijs. Het is een proces dat reeds enkele decennia bezig is, en steeds sneller verloopt. We zien het met de uittocht van fabrieken. Het meest opvallende aspect.
Maar we zien het ook op andere gebieden, ook onze kenniseconomie is aan het verdwijnen. IT programmeurs worden niet meer lokaal gezocht, zelfs de kmo’s kunnen beterkoop ontwikkelaars in India, China of pakweg Roemenië vinden. Zelfs artisanaal werk verdwijnt. Er zijn voldoende vakmannen aanwezich in China, India...
Boekhoudpakketten vervangen boekhouders, zelfs in de advocatuur begint dit door te sijpelen. Kijk eens in Amerika (een voorloper op dat vlak), waar je voor tal van diensten niet langer beroep doet op dure advocaten of notarissen. Je vult gewoon alles online in, een programma zorgt ervoor dat alles netjes en printklaar voor je klaar wordt gemaakt voor enkele dollars. Vervolgens stap je ermee naar een advocaat of rechtstreeks naar de rechtbank. Indien je naar een advocaat stapt, zal hij niet langer die dertig dure uren kunnen factureren, maar op een uurtje de zaak rond hebben.
Wat blijft er dan nog over, zal u vragen. Zijn we gedoemd? Neen, verre van. In tegendeel zelfs. Het biedt ons de kans om een echt verschil te maken, om terug te keren naar de oorspronkelijke doelstelling en daar de zin en betekenis van wat we doen in te vinden. Om ons niet af te zetten tegen een verandering die we toch niet kunnen omkeren, maar om de kans te grijpen om naar het volgende niveau door te groeien.
Kijk even naar de meest succesvolle organisaties van deze tijd, en naar wat zij anders doen. Kijk eens naar Apple. Apple groeit steevast. Apple biedt – zoals tal van concurrenten – MP3 spelers, gsm’s, muziek en PC’s aan. Meer doordeweekse producten kan je nauwelijks bedenken. Evenmin kan je nauwelijks markten met lagere marges, meer concurrentie of grotere prijzenslagen vinden.
Ondanks dat alles slagen Steve Jobs en zijn team erin om niet gewoon succesvol, maar uitzonderlijk succesvol te zijn op alle gebieden waarop ze opereren. (Zij leggen bijvoorbeeld meer dan 10 miljard muziek downloads – betalende downloads – voor binnen een industrie die jaar na jaar verlieslatend is). Maar elke Apple medewerker weet wat het doel is. Iedereen vindt er betekenis in voor zichzelf en voor hun klanten. Iedereen is bezig met design, vormgeving, imago, stijl…