Schuld en verantwoordelijkheid, het zijn twee begrippen die we nogal eens met elkaar verwarren.  Telkens we de verantwoordelijkheid voor iets op ons nemen, hebben we het gevoel dat we ook de schuld op ons nemen. En daardoor beroven we onszelf van tal van kansen.

Wanneer we verder kijken dan onszelf, begrijpen we dit beter.  Wanneer we met een verkoper geconfronteerd worden, bij een klacht, merken we snel dat hij of zij geen verantwoordelijkheid wil, kan of mag nemen.  Hij of zij moet u doorverwijzen naar iemand anders – die overigens zelden beschikbaar is.  Frustrerend nietwaar?

Of een politicus, op wiens departement iets fout loopt.  Niets wekt meer ergernis op, wanneer men de verantwoordelijkheid van de hand wijst (Didier Reynders is hier een excellent voorbeeld van). We verwachten immers allemaal dat men – los van een schuldvraag – hier de verantwoordelijkheid voor opneemt.

Nu begrijpen we allemaal dat iemand die honderden handtekeningen moet zetten per dag, op duizenden papieren, niet alles kan lezen.  Evenmin kan iemand het reilen en zeilen binnen een groep medewerkers van tienduizenden mensen volledig kennen.  Dat begrijpen we, maar met de hoge positie komt ook een eis van verantwoordelijkheid.

Een opmerking in de rand.  Onze politici hebben de neiging om verantwoordelijkheid nemen gelijk te stellen met ontslag nemen.  Vreemd, wanneer we ze echt nodig hebben om een probleem op te lossen, gaan ze lopen naar een andere job.  Dat is niet de verantwoordelijkheid nemen, dat is vluchtgedrag, net het tegenovergestelde.

Ook in ons eigen leven lopen er wel eens zaken fout, door toedoen van onszelf, door toedoen van anderen of omstandigheden, of door een combinatie van die factoren.  Missen is immers menselijk.  Vaak is het een combinatie van factoren, handelingen, interpretaties en miscommunicatie die tot deze problemen leiden, een opeenstapeling van misverstanden, die de zaken anders laat verlopen dan we gepland hadden.

Dat is het moeilijke moment.  Dan moet er iemand rechtstaan die het roer in handen neemt en het schip weer op koers brengt.  Wie dat doet, dat is de persoon die de verantwoordelijkheid op zich neemt, los van elke schuldvraag.

Het is voor velen een bijzonder moeilijke beslissing om die rol op zich te nemen.  We hebben immers – in onze eigen perceptie of in realiteit – geen schuld aan de situatie.  Waarom zouden wij de boel dan moeten opkuisen?

Wel, iemand moet het doen, of – en dat gebeurt veel te frequent – niemand doet het en de situatie verrot verder. Het gevolg?  Verbroken relaties, onherstelbare schade, emotioneel ongenoegen en frustratie.

De verantwoordelijkheid voor iets opnemen is iets anders dan de schuld voor iets op je nemen.  Verantwoordelijkheid opnemen geeft de boodschap aan je omgeving dat je een betrouwbaar iemand bent, een gedreven professional die zichzelf en de mensen om zich heen serieus neemt. Dat je – ongeacht de omstandigheden – een rots bent, iemand aan wie men verantwoordelijkheden kan toevertrouwen.

Mensen die verantwoordelijkheid durven opnemen zijn over het algemeen de meest succesvolle, beminde en hoogst gewaardeerde mensen.  Ze krijgen kansen aangeboden waar anderen met afgunst naar kijken en ze slagen in bijna alles wat ze doen.

Wil je verder komen in je leven?  Kijk dan om je heen, en neem verantwoordelijkheid op je, daar waar je maar kan.  Laat je niet afschrikken door het idee dat het een boel miserie met zich mee zal brengen, dat is een veronderstelling.  Verantwoordelijkheid opnemen brengt je veeleer een boel erkenning, waardering en dankbaarheid op.  Drie zaken die je niet alleen op elk moment in je leven vooruit zullen helpen, maar die je tevens een gevoel van zelfwaardering bijbrengen!