‘En heb ik dan niet het recht om te klagen?’ was de slotconclusie van een lange tirade.  Geen ongewone vraag.  Het is een vraag waar we allemaal wel eens mee geconfronteerd worden.

En laat ik eerlijk zijn.  Vaak is het een terechte vraag, waarop je alleen maar bevestigend kan antwoorden.  Soms – vaker dan we denken – hebben mensen inderdaad het recht om te klagen.  Het recht!  Mijn wedervraag is steevast; “ Ja, dat recht heb je!  Maar heb je ook de plicht om te klagen?”

En vanuit die stelling kan je verder.  Ik ben nog niemand tegengekomen die op deze wedervraag een direct antwoord kon geven, zonder nadenken. Iedereen denkt hier even over na.  Ik laat de stilte rustig haar werk doen.

Vanuit deze stilte stel ik de vervolgvraag. “Wat helpt het om te klagen?  Hoe zal dit deze – ongewenste – toestand veranderen of verbeteren?”  Alhoewel iedereen het antwoord kent (klagen helpt je inderdaad geen stap verder) duurt de stilte na deze vraag meestal nog langer.

Na lang nadenken krijg ik meestal een antwoord dat een variant is op “Maar het is toch zo dat…” of “Maar wat kan ik anders doen…”  Of, met andere woorden, een erkenning van de eigen onmacht en een verdediging – vaak een hardnekkige verdediging – van de eigen situatie en reactie.

Wat kan je anders doen?  Dat is de kern van elke klacht, het gevoel van onmacht.  Het ervaren van een oneerlijke behandeling of omstandigheid, in combinatie met een gevoel van onmacht, de onmogelijkheid om iets aan die omstandigheden te veranderen.

We beseffen niet echt welke impact klagen heeft op ons leven.  Het lost niets op, in tegendeel, het verergert de situatie.  Klagen is immers toegeven, voor onszelf, dat we machteloos zijn.  Hierdoor onderwerpen we ons aan de omstandigheden en bestendigen we in gedachten onze machteloosheid.

We bevestigen met andere woorden onze onmacht.  Aangezien we steevast geloof hechten aan wat we onszelf vertellen, worden we telkens we klagen een stukje onmachtiger.  Uiteindelijk worden we een willoze speelbal van de omstandigheden.  Keer op keer geven we een stukje macht over onszelf weg.

Sta me toe een eenvoudig voorbeeld te geven.  Je komt te laat op je werk toe, omdat er een file staat.  Natuurlijk ga je klagen over de file, jij kan er immers niets aan doen, dat die file er staat.  Zonder twijfel zal je de volgende dag het zelfde voor hebben en opnieuw klagen.  Uiteindelijk zal je gaan geloven dat je te laat komen rechtmatig is, het is immers de schuld van omstandigheden buiten je greep.

Bij dit alles vergeten we al snel dat we tal van mogelijkheden hebben om de situatie te veranderen.  Dat we niet onmachtig zijn, maar tal van mogelijkheden hebben om de situatie naar onze hand te zetten en wel tijdig toe te komen.  Enkele voorbeelden;

·         Je kan vroeger vertrekken om de file voor te zijn.

·         Je kan een alternatieve route zoeken die mogelijk langer is, maar geen file heeft.

·         Je kan afspreken met je baas om later te starten en langer te werken.

·         Je kan afspreken dat je de eerste uurtjes van thuis uit werk.

·         ….

Het zijn maar enkele voorbeelden.  En, natuurlijk kan je aanvoeren dat dit geen valabele alternatieven zijn, aangezien deze oplossingen niet in je dagelijkse routine passen.  Maar geloof me, indien je wil, kan je daar ook verandering in aanbrengen.

Het vergt alleen de inspanning om een actie te ondernemen, de bereidheid om je routine aan te passen en de wil om de verandering door te voeren.

Waar je door te klagen een speelbal van de omstandigheden wordt, wordt je door actie te ondernemen een meester in het gebruiken van de omstandigheden.  Je herwint macht over je eigen leven en omstandigheden.En als bonus zullen anderen je opmerken als een zelfstandig persoon, met zin voor initiatief en respect voor de afspraken die je maakt.